Maria Montessori – Tìm hiểu về người sáng lập phương pháp Montessori (P2)

Ở bài trước chúng ta đã tìm hiểu những thông tin khá chi tiết về Maria Montessori – Tìm hiểu về người sáng lập phương pháp Montessori (P1). Và bài viết ngày hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu những thông tin không phải ai cũng biết về bà và chặng đường hình thành phương pháp Montessori

Maria Montessori

TRƯỜNG CASA DEI BAMBINI

Montessori khi đó say sưa với niềm đam mê mới của cuộc đời mình, mong muốn được triển khai phương pháp của bà trên những trẻ em bình thường, và tìm kiếm một cơ hội được làm việc với trẻ em bình thường. Thật không may, Bộ Giáo Dục Ý không ủng hộ những ý tưởng của bà Montessori, và bà bị từ chối tiếp cận những trẻ em trong độ tuổi đến trường. Tuy nhiên, cơ hội lại đến với bà vào năm 1907, khi bà được mời làm vị trí giám đốc y tế cho một nhà trẻ giành cho những đứa trẻ thuộc tầng lớp lao động, chúng còn quá nhỏ để tham gia học trường công.

Nhà trẻ đầu tiên này tên là Casa dei Bambini, được khánh thành vào năm 1907 và được đặt tại khu ổ chuột tồi tệ nhất của châu Âu. Những điều kiện mà bà Montessori đối mặt rất khủng khiếp. Ở đây chỉ có 1 giáo viên không được đào tạo và đây là lớp học đầu tiên cô ấy dạy với sĩ số 50 em bé trong lứa tuổi từ 2 – 5 tuổi. Đây là một trường học cả ngày và những đứa trẻ được giữ tại trường từ sáng đến tối trong lúc bố mẹ chúng đang đi làm. Gần như tất cả những đứa trẻ được đưa đến nhà trẻ ngày đầu tiên đều gào khóc và không muốn. Hầu hết bọn chúng đều rất hung hăng, thiếu kiên nhẫn và cáu gắt. Ở giai đoạn này, bà Montessori không biết liệu những trải nghiệm của bà có phát huy tác dụng trong những điều kiện như thế này không. Tuy nhiên, bà không quan tâm đến những thứ vặt vãnh đó, và bắt đầu dạy những đứa trẻ lớn hơn làm thế nào để thực hiện những nhiệm vụ thường ngày. Bà cũng giới thiệu những giáo cụ thực tiễn về phân biệt cảm nhận, những trò chơi ghép hình, các bài tập phối hợp giữa mắt và tay; những thứ mà bà đã sử dụng để dạy các trẻ em thiểu năng trí tuệ.

Montessori chắc hẳn đã có đôi chút hy vọng thành công, nhưng kết quả đã khiến bà thực sự ngạc nhiên. Những giáo cụ dường như có hiệu quả kỳ diệu. Không giống như những đứa trẻ thiểu năng trí tuệ bị bắt phải sử dụng học cụ, những đứa trẻ bình thường bất giác bị hấp dẫn bởi các hoạt động mà bà giới thiệu. Những kẻ đi lang thang trên phố một cách vô thức bắt đầu ổn định lại. Chúng bắt đầu dành thời gian ngày càng lâu hơn cho các hoạt động. Chúng bị mê hoặc bởi những trò chơi ghép hình và các dụng cụ huấn luyện cảm nhận. Bà Montessori đã giới thiệu các bài học thực tế trong cuộc sống hàng ngày như dọn dẹp, mặc quần áo, làm vườn v.v.. và bà thật sự ngạc nhiên khi các em bé 3-4 tuổi thể hiện sự ham thích tột độ với việc học kĩ năng sống thường ngày. Bà để ý rằng những hoạt động đó khiến chúng độc lập hơn và thêm phần tự trọng. Sự hứng khởi của chúng được phát triển ngày qua ngày và chúng tiến bộ nhanh đến nỗi ngày nào chúng cũng thúc giục Maria chỉ cho chúng nhiều hơn. Các trẻ lớn bắt đầu chăm sóc trường học. Chúng cũng hỗ trợ các giáo viên trong việc chuẩn bị và phục vụ bữa ăn và duy trì môi trường trong lành. Các vấn đề về kỉ luật biến mất nhanh chóng. Lũ trẻ chạy nhảy vô kỉ luật ngoài phố đã trở thành hình mẫu cho sự duyên dáng và nhã nhặn chỉ trong một thời gian ngắn.

Khi Montessori bị chỉ trích vì phương pháp của bà quá khuôn phép và đòi hỏi bọn trẻ quá cao, bà chỉ cười và nói: “Tôi theo bọn trẻ, học về chúng, học hỏi chúng hơn nữa, và chúng chỉ cho tôi cách ạy chúng thế nào.” Nói về vai trò của người giáo viên, bà đưa ra luận điểm rằng nghề giáo dục là phục vụ trẻ, xác định nhu cầu của học sinh và tạo ra sự tiến bộ lớn nhất. Bà tin rằng trẻ nhỏ làm theo sự thôi thúc nội tại khi lựa chọn hoạt động và công việc. Những thôi thúc này giống nhau ở tất cả trẻ nhỏ trên thế giới và là sản phẩm của hàng triệu năm tiến hoá. Bản năng tự nhiên khuyến khích trẻ lựa chọn hoạt động mà phù hợp với sự phát triển của trẻ tại giai đoạn đó. Đối với bà, một em bé thất bại ở trường học không nên bị trách mắng, vì điều này chả khác gì việc một bác sĩ trách móc bệnh nhân của mình không hồi phục đủ nhanh. Giống như công việc của một nhà vật lý học là giúp mọi người tìm cách tự chữa bệnh cho mình, công việc của một nhà giáo dục là tạo điều kiện cho quá trình học một cách tự nhiên.

Các em bé Montessori cho thấy sự tiến bộ phi thường trong học tập và mỗi thành tựu đều đột phá. Các em bé đều quá nhỏ để được gửi đến trường công, nhưng chúng đều nài nỉ để được học đọc và viết. Chúng học rất nhanh bằng tất cả hứng khởi và bằng việc sử dụng các giáo cụ cuốn hút đặc biệt. Montessori liên tục để ý đến thiên hướng của trẻ và phát triển các học cụ theo đó. Một khía cạnh khác thu hút trẻ là các con số. Để đáp lại sự hứng thú này, bác sĩ toán học đã phát triển ra một loạt các giáo cụ toán học cụ thể. Các giáo cụ này rất bao quát và còn cụ thể với tự nhiên đến nỗi chúng hấp dẫn rất nhiều nhà toán học và nhà giáo dục học tới tận ngày nay. Chúng không buộc các em bé ba, bốn hay năm tuổi bắt đầu ngay với cộng và trừ các số có bốn chữ số. Chúng đi sâu vào quá trình nhân chia, đếm nhảy bước, và dần dần nâng cao các khái niệm trừu tượng.

Montessori đã khám phá ra tiềm năng vô hạn của trẻ trong việc học. Chúng bắt đầu tỏ ra thích thú với các khía cạnh khác nữa. Điều này buộc cho người bác sĩ đã quá nhiều việc phải tiêu tốn hằng đêm thiết kế giáo cụ mới để theo kịp với trẻ trong hình học, địa lý, lịch sử và khoa học tự nhiên. Montessori khám phá ra rằng các em bé của bà thích việc vận dụng kiến thức hơn là đồ chơi. Bà phát hiện ra điều này ngay sau khi ngôi trường đầu tiên của bà được mở, khi một nhóm các phụ nữ tốt bụng tặng cho bọn trẻ một bộ sưu tập các đồ chơi đáng yêu và đắt tiền. Các em bé rất thích thú với những món quà này trong một số ngày, nhưng nhanh chóng quay lại với giáo cụ. Bà cũng phát hiện ra rằng nhìn chung trẻ em thích làm việc hơn chơi, ít nhất trong thời gian ở trường. “Các em bé đọc và làm các bài toán nâng cao trong các ngôi trường Montessori không phải vì chúng tôi ép buộc chúng, mà vì đó là điều chúng làm khi được ở trong sự thiết kế môi trường và cơ hội đúng. Việc tước đi quyền học tập của trẻ vì người lớn chúng ta nghĩ rằng chúng không nên, là điều không hợp lý, và điều này là cách điển hình mà các trường học trước đây đã áp dụng.”

Phương pháp Montessori từ ngày đầu tiên không hoàn hảo. Bà cải tiến nó trong suốt quá trình thử nghiệm và mắc lỗi. Bà tiếp tục quan sát trẻ một cách sâu sắc, đưa ra các phán đoán giáo dục và cuối cùng thực nghiệm chúng. Ví dụ, vào một ngày người giáo viên đến trung tâm muộn. Các em bé lúc đó đã bò qua cửa sổ và bắt đầu công việc của chúng. Chúng thậm chỉ còn tự ý lấy giáo cụ từ các tủ cao mà thường xuyên bị khoá, chỉ mở khi sử dụng. Ngay khi đó bà nhận ra rằng trẻ em có khả năng tự lựa chọn hoạt động cho mình, bà đã bỏ chiếc tủ đó đi và thay thế bằng các kệ mở thấp để các hoạt động luôn sẵn sàng với trẻ. Đây dường như chỉ là một thay đổi nhỏ, nhưng sự thật là nó đã đi ngược lại tất cả các học thuyết và thực hành giáo dục thời đó.

PHẢN HỒI TRÊN THẾ GIỚI

Trường Casa dei Bambini đầu tiên của Maria Montessori trở nên nổi tiếng toàn thế giới trong một thời gian rất ngắn. Hàng nghìn khách thăm quan đã rất ngạc nhiên và hào hứng. Sau thành công của ngôi trường đầu tiên, bà bắt đầu với trường thứ hai, thứ ba và tiếp tục như thế. Hệ thống của bà hoạt động mọi nơi trong các hoàn cảnh khác nhau. Montessori trở thành cảm hứng của các nhà lãnh đạo và các nhà khoa học trên toàn thế giới. Thậm chí, ở Mỹ, các hình mẫu như Woodrow Wilson, Alexander Graham Bell, Thomas Edison, và Henry Ford cũng ủng hộ và ca ngợi thành tựu của bà. Rất nhiều đơn vị báo chí và các bài báo viết về và được viết bởi Montessori, khiến bà trở thành một người nổi tiếng với cả phụ huynh và giáo viên. Điều kì diệu nhất về phương pháp Montessori là trung tâm mẫu của bà (Casa dei Bambini) được sao chép lại ở khắp nơi, đây là một sự việc hiếm thấy, vì trong lĩnh vực này có nhiều người đã có các ý kiến được quảng cáo, các học thuyết và các hình mẫu nhưng chưa từng được sao chép dễ dàng. Phương pháp Montessori là phương pháp có hệ thống nhất về giáo dục mà có thể được áp dụng rất tốt với bối cảnh mới. Trong ba mươi năm đầu thế kỉ hai mươi, Phương pháp Montessori đều được mọi người ghi nhận. Ví dụ như, các học giả từ trường học truyền thống đánh giá cao các hành động kiên nhẫn, có trách nhiệm của các em bé nhỏ, cùng với tình yêu công việc của chúng. Những người theo phương pháp tiếp cận tự do đề cao sự tự do và tự nhiên. Rất nhiều các nhà lãnh đạo chính trị và các nhà giáo dục học nhận thức đó là một cách để cải tổ hệ thống trường học kiểu cũ tại Châu Âu, Bắc Mĩ và Châu Á, cũng như một cách tiếp cận mà họ kì vọng sẽ khiến người dân chăm chỉ hơn, yêu hoà bình hơn và có kỉ luật hơn. Các nhà khoa học của các môn học đề cao tính khách quan và nền tảng thực nghiệm của phương pháp này. Vào thời điểm đó làn sóng ủng hộ và sự khen ngợi nhiệt tình Maria cao đến nỗi nhiều người bắt đầu đoán trước sự thay đổi đáng kể trong tốc độ giáo dục, điều mà không may đã không xảy ra nhanh đến thế.

SỰ SUY GIẢM VÀ HỒI SINH CẢM HỨNG TRONG GIÁO DỤC MONTESSORI

Số lượng các trường học Montessori lên đến 1000 vào năm 1925 và tới hàng chục nghìn trường trên toàn thế giới. Nhưng có một sự thay đổi lớn xảy ra vào năm 1940. Làn sóng Montessori hầu như biến mất khỏi bối cảnh Mỹ và giảm sút tại nhiều quốc gia khác. Tại Mỹ, chỉ còn một số trường có động lực tuyên bố họ là trường Montessori, mặc dù rất nhiều trường khác tiếp tục hoạt động mà không sử dụng tên. Rất khó để tìm kiếm tên của Montessori trong các quyển sách của giáo dục Mỹ tại thời điểm đó. Tuy nhiên, đến những năm 1960, phương pháp Montessori lại hồi sinh đáng kinh ngạc tại Mỹ. Trong giai đoạn này, các trường Montessori tiếp tục mở rộng ở các vùng còn lại trên thế giới. Đó là công của Tiến sĩ Nancy McCormick Rambush, người mà đã mang Montessori trở lại Bắc Mỹ. Giờ đây, lại có hàng nghìn trường Montessori và hàng trăm tổ chức Montessori hoạt động ở Mỹ. Các tên tuổi dẫn đầu gồm có American Montessori Society (AMS), Montessori Accreditation

Council for Teacher Education (MACTE), Montessori Association Internationale (AMI) và International Montessori Council (IMC).

Một số lý do được giả định về sự suy giảm của Montessori ở Mỹ, trong đó bao gồm:

  1. Trong và sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất và thứ hai, giao thông và du lịch bị gián đoạn giữa Châu Mỹ và Châu Âu, hầu như chỉ được thực hiện qua Biển Atlantic, và việc chia sẻ kiến thức cũng tương tự.

2.  Vào năm 1922 Giáo sư William Kilpatrick của đại học Columbia xuất bản một quyển sách có tiêu đề “Montessori được kiểm tra lại”. Ông ấy được đánh giá là một trong số những học giả có tầm ảnh hưởng lớn nhất thời đó mà cuốn sách cũng có tầm ảnh hưởng như vậy. Không may là, ông đã đánh giá Montessori không công bằng và vô lý như là một phương pháp lỗi thời và dựa vào các học thuyết chuyên môn tâm lý không còn phù hợp. Kilpatrick còn mở rộng việc nói rằng Montessori quá nghiêm khắc, lỗi thời và hiểu lầm về nỗ lực giáo dục các giác quan của bà. Ông cho rằng bà đã ngộ nhận việc trí óc và các giác quan có thể được tăng cường, như là cơ bắp, thông qua việc luyện tập giác quan và sự ghi nhớ. Thật không may, đó và rất nhiều sự chỉ trích khác là không có nền tảng, chỉ dựa vào sự thiếu thông tin và hiểu biết chính xác, cùng với các thành kiến chống lại sự nổi tiếng của Montessori vì bà là bác sĩ, không phải một nhà giáo dục được đào tạo, và có lẽ vì bà là người châu Âu, không phải người Mỹ.

Tuy nhiên, từ năm 1960, các trường Montessori mở rộng trong cả việc tuyển sinh và các lứa tuổi được phục vụ, với phần lớn các trường đưa ra các chương trình giáo dục tiểu học cũng như giáo dục sớm. Các chương trình trung học ít phổ biến hơn, nhưng bắt đầu xuất hiện với số lượng đáng kể, ban đầu là chương trình học trung học cơ sở, sau đó dần dần có cả trung học phổ thông.

THỜI KÌ THỊNH VƯỢNG CỦA MONTESSORI

Trong suốt cuộc đời của bà chúng ta có thể đánh giá thời kì từ khi Ngôi nhà Trẻ thơ đầu tiên được mở năm 1907 tới những năm 1930 là giai đoạn thịnh vượng. Trong thời gian này, bà tiếp tục học về trẻ em, và phát triển một chương trình và phương pháp luận được nhanh chóng mở rộng. Một làn sóng ủng hộ bà đã tăng vượt bậc xuyên suốt Châu Âu và Mỹ. Các trường Montessori được thành lập khắp Châu Âu và Bắc Mỹ. Bà thậm chí đã từ bỏ thực hành y học và cống hiến bản thân cho sứ mệnh CẢI TẠO CON NGƯỜI.

Mặc dù một số trường được gọi là hiện đại đưa ra các tên khác nhau cho hệ thống giáo dục mà họ sử dụng, sự thật là các lớp học hiện đại đó đều phản chiếu ý tưởng của Montessori ở một mức độ đáng kể. Chắc chắn khi trào lưu có xu hướng theo đa trí tuệ, tầm quan trọng của sức khoẻ tinh thần và sự biểu đạt cảm xúc bằng lời nói và hành động, sự lôi cuốn của các lớp học hiện đại, lợi ích của các giáo cụ trong việc hướng dẫn, học cộng tác, sự đánh giá thật sự, và các lớp học trộn độ tuổi như các hình mẫu đáng ao ước với các nhóm lớp học là một số ví dụ về các ý tưởng bắt nguồn từ Maria Montessori.

Trong suốt cuộc đời của bà, Montessori được ghi nhận là một trong số các nhà giáo dục dẫn đầu trên thế giới. Giờ đây, với sự phát triển trong nhận thức về sự phát triển của trẻ, rất nhiều các nhà giáo dục trên khắp thế giới và những người đang tìm kiếm sự cải cách đã lại phát hiện ra mức độ rõ ràng và hợp lý của sự sáng suốt của bà. Hầu hết họ, những người đã học Montessori, xác nhận rằng giáo dục Montessori nhất định là hệ thống giáo dục đúng đắn ở mọi thời đại và mọi nền văn hoá, vì trẻ đều được sinh ra từ tự nhiên giống nhau.

SỰ CÔNG NHẬN CAO NHẤT VÀ GIẢI THƯỞNG CỦA MONTESSORI

Maria Montessori được vẽ trên đồng tiền Ý 200 lire và trong những năm 1990 trên tờ tiền 1000 lire, là đồng phổ biến nhất từ trước tới giờ, thay cho Marco Polo, cho tới khi nước Ý dùng đồng tiền chung Euro. Bà cũng được đề cử nhận giải Nobel về Hoà bình ba lần.

SỰ RA ĐI CỦA MONTESSORI

Maria Montessori từ bỏ thế giới ở Hà Lan năm 1952, nhưng vẫn sống bất diệt qua phương pháp của bà, điều mà đã giúp đỡ mà tiếp tục giúp đỡ các em bé trong mọi thời kỳ trở thành những con người tốt hơn. Bà tuy sống trong quá khứ nhưng chắc chắn là “NGƯỜI PHỤ NỮ ĐI TRƯỚC THỜI ĐẠI”.

Published by

Montessori Oreka

Sự trưởng thành của trẻ nhỏ. Do vậy nếu là việc vì con trẻ, hãy dành thời gian cho chúng trước tiên, ưu tiên nhất. Không phải vì sự nôn nóng mà bởi vì " Con trẻ chỉ có một lần trưởng thành".

KHÁCH HÀNG CỦA OREKA